Σχέσεις γενεών : Κρίση Αλληλεγγύης ή Αλληλεγγύη στην Κρίση ;

 

1. Δημογραφικό, Δημιουργία Οικογένειας, Προστασίας Γονεϊκότητας

 

Το δημογραφικό ζήτημα στην Ευρώπη και ειδικότερα στην Ελλάδα προβληματίζει ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια. Το φυσικό ισοζύγιο όπως και το μεταναστευτικό βρίσκονται σε αρνητικό βαθμό. Οι γεννήσεις μειώνονται, τα μεταναστευτικά ρεύματα προς το εξωτερικό αυξάνονται και ο πληθυσμός γερνάει. Χαρακτηριστικά είναι τα στοιχεία πρόσφατων ερευνών που καταλήγουν σε τρομακτικούς αριθμούς ως προς το συνολικό πληθυσμό της χώρας μας ( το 2050 θα κυμαίνεται από 8,3 εκατ. έως 10 εκατ. ), καθώς και την ηλικιακή σύνθεση του τελευταίου ( το έτος 1961 μόλις το 8,3% του πληθυσμού ήταν άνω των 65 και το 26,2% κάτω των 14, ενώ το 2014 η σύνθεση του πληθυσμού είναι εντελώς διαφορετική με το 20,5% να είναι άνω των 65 και μόλις το 14,7% να είναι κάτω των 14 ετών ).

Η εξέλιξη αυτή ως προς τη σύνθεση του πληθυσμού με τη γήρανση του τελευταίου και τις συνεχώς μειούμενες γεννήσεις έχει καθοριστικές και άμεσες επιπτώσεις στο ασφαλιστικό, στο εργασιακό, την ανάπτυξη της αγοράς, καθώς και στο εκπαιδευτικό σύστημα. Ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός μειώνεται, οι συνταξιούχοι αυξάνονται με περαιτέρω συνέπεια την εξάντληση των ασφαλιστικών ταμείων τα οποία περαιτέρω δεν έχουν έσοδα και λόγω αυξημένων ποσοστών ανεργίας και αδυναμίας καταβολής εισφορών. Παράλληλα, οι δαπάνες για το εκπαιδευτικό σύστημα και την κοινωνική πρόνοια μειώνονται προκειμένου να καλυφθούν κενά στα ασφαλιστικά ταμεία. Η ανεπάρκεια οικογενειακής και κοινωνικής πολιτικής καθώς και οι νέες προτεραιότητες και αλλαγές στην κοινωνία –ατομικισμός, αποφυγή ανάληψης ευθυνών και υποχρεώσεων, βαρύτητα στον επαγγελματικό τομέα- επίσης διογκώνουν το πρόβλημα. Ένα άλλο σημαντικό, ιατρικής φύσης, παράγοντα συνιστά η ολοένα αυξανόμενη υπογεννητικότητα στα νέα ζευγάρια, που σε συνδυασμό με την οικονομική δυσπραγία και την έλλειψη προοπτικών καθιστούν απαγορευτική τη δημιουργία οικογένειας και την απόκτηση παιδιών.

Για να αυξηθεί το φυσικό ισοζύγιο, δηλαδή οι αριθμοί των γεννήσεων, πρέπει πρωτίστως να ενθαρρυνθεί η δημιουργία οικογένειας κάθε μορφής, να προστατευθεί η γονεϊκότητα ( γονική άδεια, ευέλικτη διευθέτηση του χρόνου εργασίας, ανεξαρτήτως φύλου του γονέα ), ώστε να υπάρξει ένα φιλικό περιβάλλον για τη δημιουργία οικογένειας, που είναι άμεσα συνυφασμένο με την προστασία που παρέχεται σε επίπεδο εργατικού δικαίου, καθώς επίσης την άσκηση αποτελεσματικής κοινωνικής πολιτικής.

1. Κατ’ αρχήν διευκρινίζουμε ότι η ενθάρρυνση ως προς τη δημιουργία οικογένειας είναι συνυφασμένη με την προστασία της γονεϊκότητας. Για την προστασία της μητρότητας γίνεται λόγος μόνον στην περίπτωση των ειδικών αδειών και επιδομάτων που προβλέπονται ως προς την κυοφορία και τον τοκετό. Σε κάθε περίπτωση υφίσταται προστασία του γονέα, προστατεύεται δηλαδή και ο πατέρας, οι παρένθετες μητέρες, οι θετοί γονείς. Αναφορικά με τη θεσμική αυτή προστασία, παρατηρείται ένα χάσμα μεταξύ ιδιωτικού και δημοσίου τομέα με το δεύτερο να είναι ευνοϊκότερο του πρώτου. Προτείνουμε, λοιπόν, τη θέσπιση ενιαίου νομοθετικού πλαισίου τόσο για ιδιωτικό όσο και για δημόσιο. Περαιτέρω, προτείνουμε να υπάρξει ενθάρρυνση και των ίδιων των εργοδοτών προς την κατεύθυνση διατήρησης της σχέσης εργασίας, καθώς και έναρξής της με την πρόσληψη νέων μητέρων, εγκύων και εν γένει εργαζόμενων που επιθυμούν να δημιουργήσουν οικογένεια ή/και έχουν αυξημένες οικογενειακές υποχρεώσεις. Σε αυτό δύναται να συμβάλει η ίδια η Πολιτεία με την παροχή κινήτρων στους εργοδότες, όπως για παράδειγμα τη χορήγηση ορισμένης επιδότησης/bonus, έτσι ώστε οι οικογενειακές υποχρεώσεις να μη λειτουργούν αποτρεπτικά για την πρόσληψη ενός εργαζόμενου ή τη διατήρηση της θέσης εργασία.

2. Οι δαπάνες συμβίωσης ενός ζευγαριού, ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης μιας εγκύου, τοκετού, το κόστος ανατροφής, το κόστος για το μεγάλωμα και τη φροντίδα ενός παιδιού είναι τόσο υψηλά, που ιδίως στην Ελλάδα της κρίσης καθίστανται απαγορευτικά. Προτείνουμε την άσκηση ουσιαστικής και αποτελεσματικής κοινωνικής πολιτικής προς το σκοπό ενθάρρυνσης της δημιουργίας οικογένειας με διεύρυνση της βάσης των δικαιούχων οικογενειακών επιδομάτων, πλήρη ασφαλιστική κάλυψη των εγκύων, πλήρη κάλυψη της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και αύξηση των δομών δημοτικών παιδικών σταθμών με ταυτόχρονη αύξηση των παιδιών που αυτοί εξυπηρετούν. Ειδική μέριμνα της Πολιτείας θα πρέπει να υπάρξει ως προς τη νέα μάστιγα της εποχής μας, την υπογεννητικότητα στα νέα ζευγάρια με πλήρη κάλυψη της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής ( πχ πολύ συχνή η πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια σε γυναίκες κάτω των 40 ετών ) και ενδελεχή ενημέρωση των νέων ( καμπάνιες, δράσεις ) για το ζήτημα, καθώς και για ανάδειξη της πρόληψης και την προώθηση των απαιτούμενων ιατρικών ελέγχων και εξετάσεων για την έγκαιρη αντιμετώπιση ενδεχόμενου προβλήματος.

3. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η προστασία της οικογένεια κάθε μορφής, ήτοι μονογονεϊκή, πολύτεκνη, ομόφυλη οικογένεια. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο στόχος είναι διττός: αφενός η δημιουργία του κατάλληλου σε κάθε περίπτωση νομικού πλαισίου προστασίας ή/και επιδοματικής πολιτικής, αφετέρου η διαχείριση του κοινωνικού ζητήματος της μη αποδοχής των οικογενειών με “διαφορετικό προφίλ”. Ιδίως, ως προς τις ομόφυλες οικογένειες, υφίσταται ζήτημα νομικής αναγνώρισης και διασφάλισης πρακτικών, νομικών ζητημάτων, καθότι υφίσταται κενό νόμου ως προς το γάμο, την επιμέλεια τέκνων, την τεκνοθεσία και την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.

4. Η επίτευξη θετικού προσήμου του φυσικού ισοζυγίου συνδέεται με τη μείωση της ιδιαίτερα αυξημένης θνησιμότητας σε νεαρές και παραγωγικές ηλικίες. Στατιστικά, βασικές αιτίες θανάτου είναι τα αυτοκινητικά δυστυχήματα και οι καρδιολογικές παθήσεις. Οι προτάσεις μας: α. Στη μείωση των αυτοκινητικών μπορεί αποτελεσματικά να συμβάλει η συνεχής ενημέρωση, ευαισθητοποίηση και κινητοποίηση όλων των φορέων ( Ο.Τ.Α., Εκπαίδευση, ιδρύματα, συλλόγους και οργανώσεις ). Άμεση επαφή των παιδιών με τόπους ατυχημάτων, με φωτογραφικές εικόνες, ώστε να λειτουργήσουν αποτρεπτικά ως προς την παράβαση του Κ.Ο.Κ. Υποχρέωση της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για οργάνωση ημερίδων και σεμιναρίων. β. Σχετικά με τις καρδιολογικές παθήσεις, είναι αναγκαίο να επικοινωνηθεί η ωφέλεια της φυσικής αγωγής και άσκησης, καθώς και της υγιεινής διατροφής. Η Πολιτεία ( μέσω ΟΤΑ ) υποχρεούται να διαθέτει μέρος της περιουσίας της για χώρους πρασίνου και αθλητικών εγκαταστάσεων (σύμφωνα με τον Π.Ο.Υ., σε κάθε δημότη αναλογούν 9 τ.μ. χώρου πράσινου ). Στα μεγάλα αστικά κέντρα, λόγω της συμφόρησης, θα πρέπει να υπάρχει πρόνοια ( Μ.Μ.Μ. )για την εύκολη, γρήγορη και ασφαλή πρόσβαση των κατοίκων σε χώρους πρασίνου.

5. α) Σχετικά με το αρνητικό μεταναστευτικό ισοζύγιο και ιδίως τη φυγή του ιδιαίτερα μορφωμένου, με υψηλά προσόντα και νεαρής ηλικίας εργατικού δυναμικού (“brain drain”), πρέπει να ληφθούν πολιτικές προσέλκυσης των ατόμων που λόγω κρίσης κατέφυγαν στο εξωτερικό για σπουδές ή/και εργασία: να υπάρξει ουσιαστική αναγνώριση των ανώτερων και ανώτατων σπουδών, να θεσπιστούν φοροελαφρύνσεις και να δοθούν κίνητρα για τα πρώτα βήματα ενός νέου επαγγελματία, ώστε να δημιουργηθεί το κλίμα εκείνο που θα οδηγήσει στην επιστροφή του νέου αυτού δυναμικού. Να υπάρξει η πολυπόθητη διασύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας και να κινητροδοτηθεί εν γένει η επαγγελματική πρωτοβουλία με τα συνακόλουθα οφέλη στην οικονομία και το ενεργό εργατικό δυναμικό. β) Αντίστροφα, η αύξηση του οικονομικά ενεργού πληθυσμού μπορεί να επιτευχθεί και μέσω των αυξημένων μεταναστευτικών και προσφυγικών ροών προς την Ελλάδα και την Ευρώπη, σημαντικό μέρος των οποίων συνιστούν μορφωμένο και αυξημένων προσόντων δυναμικό. Η ουσιαστική ένταξή τους σε κοινωνικό επίπεδο, καθώς και η ένταξή τους στην αγορά εργασίας, πέραν από τα κοινωνικά οφέλη στην κατεύθυνση αντιμετώπισης του προσφυγικού ζητήματος, δύναται να επιφέρει τεράστια οφέλη στην ίδια την ελληνική και εν γένει ευρωπαϊκή αγορά.

Ακόμη και εάν διαφαίνεται υψηλό το κόστος που απαιτείται για την υλοποίηση ορισμένων εκ των προτάσεων, τα οφέλη από την ουσιαστική εφαρμογή τους προς το σκοπό της κατ’ αρχήν ενθάρρυνσης της δημιουργίας οικογένειας είναι πολλαπλά, μεταξύ των οποίων και οικονομικά. Αυτό δε, για το λόγο ότι η αύξηση του πληθυσμού και μάλιστα του νεαρού πληθυσμού είναι αντιστρόφως ανάλογη της αντιμετώπισης της κρίσης της οικονομίας και της εργασιακής αγοράς, καθότι αυτόματα σημαίνει αύξηση του οικονομικά ενεργού πληθυσμού με την περαιτέρω θετική επενέργεια στα ζητήματα της ενίσχυσης της αγοράς με ικανό και παραγωγικό δυναμικό, καθώς και την αντιμετώπιση του φλέγοντος ζητήματος του ασφαλιστικού.

 

Ερωτήματα για την ηλεκτρονική διαβούλευση:

1. Πώς πιστεύετε ότι ένα ενιαίο νομοθετικό πλαίσιο συμβάλλει στην προστασία της γονεϊκότητας ( μητρότητας/πατρότητας ) ;

2. Ποια είναι η κατάλληλη ηλικία των παιδιών ώστε να αποτελέσει το όριο/“ταβάνι” για τη χορήγηση άδειας ανατροφής τέκνου στους γονείς ;

3. Ποιοι είναι οι κύριοι λόγοι φυγής των νέων στο εξωτερικό και ποια είναι τα κατάλληλα κίνητρα που θα συμβάλουν στην επιστροφή τους ;

4. Θεωρείτε ότι η οργανωμένη μετανάστευση μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως συμπληρωματικό εργαλείο εξυγίανσης της δημογραφικής πυραμίδας ;

5. Λαμβάνουμε την κατάλληλη ενημέρωση γύρω από τα θέματα γονιμότητας και ποιοι φορείς θα πρέπει να επιληφθούν της ενημέρωσης αυτής ; Ποια είναι τα κατάλληλα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν από την Πολιτεία προκειμένου να ενισχύσει και να στηρίξει έμπρακτα τα υπογόνιμα ζευγάρια ;

Pin It