Σχέσεις γενεών : Κρίση Αλληλεγγύης ή Αλληλεγγύη στην Κρίση ;

 

5. Ασφαλιστικό

 

Ως νέα γενιά προσπαθήσαμε να συντάξουμε μια συγκροτημένη πρόταση που αγγίζει όλο το φάσμα του ασφαλιστικού συστήματος. Θέλουμε να δοθεί προτεραιότητα στην αλλαγή του συστήματος, στην προστασία και την βοήθεια προς τον ελεύθερο επαγγελματία, που κατεξοχήν στοχοποιείται και πλήττεται από την κυβερνητική πολιτική και την διαγεννεακή αλληλεγγύη. Θέλουμε ένα σύστημα δίκαιο, ανταποδοτικό και βιώσιμο που θα διασφαλίζει τόσο τον εργαζόμενο, όσο και τον συνταξιούχο. Θέλουμε ένα ασφαλιστικό σύστημα με σαφή νομοθεσία που δε θα επιδέχεται πολλαπλών ερμηνειών και δε θα απαιτεί την έκδοση δεκάδων εγκυκλίων για να διευκρινίσουν της ασάφειές της και να καλύψουν τα νομοθετικά κενά. Που θα έχει ευελιξία στην εφαρμογή του και που έτσι θα αποτρέψει τον πολίτη να λειτουργεί με την νοοτροπία που έχει επικρατήσει, ότι δηλαδή για κάθε νόμο υπάρχει και “παραθυράκι” που τον αναιρεί.

 

Διαγεννεακή Αλληλεγγύη

Ο αποτελεσματικότερες τρόπος για να αναδείξει ένα κόμμα την διαγεννεακή αλληλεγγύη είναι να σχεδιάζει τις πολιτικές του πάνω σε μέσο - μακροπρόθεσμη βάση. Κλασσική περίπτωση παραβίασης του κανόνα αυτού είναι το συνταξιοδοτικό, για να πάρουμε ένα τυπικό παράδειγμα. Κοιτάζοντας μόνο τις ευκαιριακές πολιτικές πιέσεις, με την πελατειακή δομή της πολιτικής, στήσαμε ένα σύστημα όπου τελικά αποδείχτηκε ότι η τελευταία γενιά των συνταξιούχων πριν την κρίση καταπόνησε σε μεγάλο βαθμό το ασφαλιστικό σύστημα. Το θέμα της διαγεννεακής αλληλεγγύης δεν αντιμετωπίζεται μονοδιάστατα.

Στην Ελλάδα η διαγεννεακή αλληλεγγύη δεν αποτυπώνεται στην πράξη. Σήμερα οι νέοι ασφαλισμένοι λόγω της σαθρότητας του συστήματος αντί να χτίζουν το δικό τους ασφαλιστικό μέλλον , με τις εισφορές τους καλύπτουν τις δαπάνες για παροχή συντάξεων. Η διαγεννεακή αλληλεγγύη πρέπει πλέον να βρει και πάλι τον δρόμο της. Είναι ανάγκη να δημιουργηθούν εκείνες οι συνθήκες που θα διασφαλίσουν την «αλληλέγγυα» συνεργασία των γενεών γύρω από το ασφαλιστικό σύστημα.

 

Ελεύθεροι Επαγγελματίες

Η ισχύουσα ασφαλιστική νομοθεσία λειτουργεί ως λαιμητόμος για το πιο παραγωγικό κομμάτι της κοινωνίας μας. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι το ασφαλιστικό Κατρούγκαλου βρήκε απέναντί του σύσσωμο τον επιστημονικό κόσμο της χώρας. Πρόκειται για ένα νόμο που χαρακτηρίζεται από ελλειμματική σύνδεση με την κοινωνικοοικονομική πραγματικότητα, που κατατέθηκε προς ψήφιση χωρίς αναλογιστικές μελέτες. Η αποκλειστική σύνδεση των εισφορών με το εισόδημα αναιρεί την ανταποδοτικότητα εισφορών και παροχών . Κυρίως για τους ελεύθερους επαγγελματίες οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί. Η εισφοροδοτική επιβάρυνση φτάνει στο 37,95% του εισοδήματος.

Η νομοθετική αυτή επιλογή, που παραγνωρίζει ότι πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται άνθρωποι, που δεν συνεκτιμά την ανάπτυξη και την απασχόληση, που στερεί από τον ελ. επαγγελματία τους όρους της αξιοπρεπούς διαβίωσης, δεν μπορεί να είναι η προοπτική ενός ορθολογικού και δικαίου ασφαλιστικού-φορολογικού συστήματος.

Οι φερόμενες ως "εκπτώσεις" επί των ασφαλιστικών επιβαρύνσεων, που καταργούνται από το 2018 με το 4ο Μνημόνιο της Κυβέρνησης ΣΥ.ΡΙΖ.Α/ΑΝ/ΕΛ δεν επιλύουν τα προβλήματα που συνεπάγεται το ισχύον σύστημα.

Απαιτείται λοιπόν μια μόνιμη λύση, που θα διασφαλίζει το επαγγελματικό μέλλον των επιστημόνων - ελεύθερων επαγγελματιών και των εργαζομένων γενικότερα .

Οι βασικοί άξονες μιας τέτοιας πρότασης είναι :

  • η διατήρηση αυτοτελούς ταμείου επιστημόνων,
  • η διασφάλιση της ανταποδοτικότητας με την καθιέρωση μιας σχέσης εύλογης αναλογίας μεταξύ εισφορών και παροχών
  • η ειδική πρόνοια για την προστασία των νέων και των χαμηλοεισοδηματιών με πάγιες ρυθμίσεις, που περιλαμβάνουν και την καθιέρωση αφορολόγητου και ανεισφορολόγητου ποσού,
  • η δυνατότητα δημιουργίας αυτοχρηματοδοτούμενου επαγγελματικού ταμείου.

 

Μορφή του Ασφαλιστικού Συστήματος

Ως σοσιαλιστικό και σοσιαλδημοκρατικό κόμμα θέλουμε ένα ασφαλιστικό σύστημα που θα εξασφαλίζει την κοινωνική δικαιοσύνη και την ισότητα για τον ελληνικό λαό. Κανείς δε διαφωνεί πως η χώρα έχει ανάγκη για ολική αναδόμηση του ασφαλιστικού συστήματος της. Αρχικά η ευαισθησία του τομέα αυτού δεν επιτρέπει την ούτε στείρα αντιγραφή ενός ασφαλιστικού συστήματος μιας Χ χώρας, ούτε να έχει συγκυριακό χαρακτήρα (πχ οικονομική κρίση) Πρέπει λοιπόν να είναι προϊόν διαλόγου με την κοινωνία και τους κοινωνικούς εταίρους.

Το σοσιαλδημοκρατικό σύστημα που εφαρμόζουν οι Σκανδιναβικές χώρες θα μπορούσε να είναι μια πλατφόρμα για την έναρξη αυτού του διαλόγου. Τα χαρακτηριστικά του συστήματος αυτού έχουν πολλά σημεία επαφής με την ελληνική πραγματικότητα με πρώτο και κύριο την καθολική ασφαλιστική και ιατροφαρμακευτική κάλυψη του πληθυσμού.

Πυλώνες του νέου ασφαλιστικού συστήματος θα είναι :

  • 1ος Πυλώνας παροχών υπηρεσιών υγείας ( καθολικός χαρακτήρας )
  • 2ος Πυλώνας Κύριας Ασφάλισης ( βασική σύνταξη , φαρμακευτική κάλυψη , καθολικός χαρακτήρας )
  • 3ος Πυλώνας Πρόνοιας ( επιδόματα για τις ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες , ΑΜΕΑ )
  • 4ος Πυλώνας Επικουρικής – Κεφαλαιουχικής Ασφάλισης ( πρόσθετη επικουρική σύνταξη σε όσους το επιθυμούν, επαγγελματικά ταμεία )
  • 5ος Πυλώνας Διαγεννεακής Αλληλεγγύης

Ο 1ος πυλώνας του ασφαλιστικού συστήματος θα αφορά τις παροχές υγείας οι οποίες θα παρέχονται δωρεάν για το σύνολο του πληθυσμού από το Ε.Σ.Υ..

Ο 2ος πυλώνας θα έχει να κάνει με την κύρια ασφάλιση του πληθυσμού. Μέσω των εισφορών και της κρατικής χρηματοδότησης θα προκύπτει η βασική σύνταξη του ασφαλισμένου καθώς επίσης θα καλύπτονται και οι φαρμακευτικές ανάγκες του . Στόχος να οριστεί ως κατώτατη εθνική σύνταξη τα 450Ε. Τα όρια συνταξιοδότησης θα είναι τα 65 έτη για άνδρες και γυναίκες τα 62 για τα βαρέα και ανθυγιεινά και τα 55 για άτομα που ανήκουν στις ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες αλλά και στις μονογονεϊκές οικογένειες (άνδρες – γυναίκες) . Όσοι βγαίνουν σε πρόωρη σύνταξη θα λαμβάνουν το 85% της κύριας και εάν έχουν το 50% της επικουρικής

Ο 3ος πυλώνας θα σχετίζεται με την Πρόνοια. Ως πρόνοια ορίζονται τα επιδόματα κοινωνικής αλληλεγγύης για τις ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες. Τέτοια επιδόματα θα είναι :

  • Στήριξη της οικογένειας με στόχο την καταπολέμηση της υπογεννητικότητας
  • Επιδόματα στήριξης των ατόμων με αναπηρία
  • Επιδόματα στήριξης των ατόμων με ειδικές ικανότητες
  • Στήριξη των ανέργων με στόχο την επανένταξη τους στο εργατικό δυναμικό, ειδική μνεία για τους μακροχρόνια ανέργους
  • Παροχή κατώτατης εθνικής σύνταξης τους ανασφάλιστους ηλικιωμένους.

Ο 4ος πυλώνας θα αφορά τον τομέα της επικουρικής και κεφαλαιουχικής ασφάλισης. Η επικουρική ασφάλιση θα είναι προαιρετική για όσους ασφαλισμένους επιθυμούν να έχουν ένα επιπλέον πόσο στο σύνολο της σύνταξης τους. Η επικουρική σύνταξη δε θα ξεπερνά το 80% της κατώτατης εθνικής σύνταξης. Το ύψος της ασφαλιστικής επιβάρυνσης θα προκύπτει από το ύψος των εισφορών για την κύρια ασφάλιση. Ο τομέας της κεφαλαιουχικής ασφάλισης θα επιτρέπει στους επαγγελματίες κάθε κλάδου να δημιουργούν επικουρικά ασφαλιστικά ταμεία.

Ο 5ος πυλώνας είναι αυτός της διαγεννεακής αλληλεγγύης. Ουσιαστικά θα είναι ένα εσωτερικό αυτόνομο ταμείο το οποίο θα συσσωρεύει κεφάλαια για τις μελλοντικές γενιές συνταξιούχων. Το ταμείο αυτό θα χρηματοδοτείται με μια μικρή ενίσχυση της τάξης του 0,5% του προϋπολογισμού του ΑΕΠ, από μέρος των εργοδοτικών εισφορών 8-10% και στον μεγαλύτερο βαθμό από την αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου της χώρας. Η αποταμιευτική ιδιότητα του πυλώνα αυτού θα εξασφαλίσει την μακροοικονομική σταθερότητα του ασφαλιστικού συστήματος και την αποφυγή αδικιών.

Τα παραπάνω είναι κάποιες προτάσεις για το ασφαλιστικό σύστημα που θα μπορούσε να υιοθετήσει μια σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση για να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της Ελλάδας, όχι του μνημονίου, αλλά των επόμενων 50 ετών. Το νέο σύστημα θα έχει ξεκάθαρα αναδιανεμητικό χαρακτήρα και το κράτος με τις κατάλληλες θεσμικές εγγυήσεις θα είναι ο διαχειριστής. Η χρηματοδότησή του θα γίνεται από τις εργοδοτικές και τις εργατικές εισφορές, την κρατική ενίσχυση, την αξιοποίηση της περιουσίας του/των φορέων κοινωνικής ασφάλισης και τους κοινοτικούς πόρους.

Βασικές αξίες του νέου ασφαλιστικού συστήματος θα είναι η δικαιοσύνη, η διαφάνεια και η ανταποδοτικότητα. Δικαιοσύνη προς του πολίτες, διαφάνεια στην κάθε απόφαση και δράση του φορέα και ανταποδοτικότητα μεταξύ εισφοράς και παροχής.

Κάθε αρχή θα είναι δύσκολη αλλά αν αποφασίσουμε να προχωρήσουμε σε αυτήν την τομή πάντα με βάση τα αποτελέσματα του κοινωνικού διαλόγου και των κατάλληλων αναλογιστικών μελετών η Ελλάδα θα καταφέρει να χτίσει ένα σύστημα που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της αλλά πρωτίστως στις απαιτήσεις των πολιτών από μια σύγχρονη, Ευρωπαϊκή χώρα.

 

Ερωτήματα για την ηλεκτρονική διαβούλευση :

1. Συμφωνείτε με τους 5 Πυλώνες που προτείνουμε ;

2. Σε μια Ευρώπη που ολοένα γηράσκει… Πόσο απαραίτητη είναι η διαγεννεακή αλληλεγγύη σε κάθε μια δημόσια πολιτική ξεχωριστά ;

3. Πρέπει να αποτελεί η ασφαλιστική μεταρρύθμιση προτεραιότητα μιας νέας κυβέρνησης στην Ελλάδα ;

4. Ποια κίνητρα μπορούν να δοθούν στη νέα γενιά μέσω του ασφαλιστικού συστήματος για την καταπολέμηση της ανεργίας ;

5. Πως πρέπει να είναι η αρχιτεκτονική του ασφαλιστικού συστήματος στην Ελλάδα ;

Pin It